دانشگاه تهران مهندسی بیوسیستم ایران 2008-4803 56 2 2025 08 23 Economic-Environmental Assessment of Hazelnut Production in Guilan Province: Material Flow Cost Accounting (MFCA) ارزیابی اقتصادی-زیست محیطی تولید فندق در استان گیلان: هزینه‌یابی جریان مواد 69 89 104011 10.22059/ijbse.2025.398197.665601 FA حسین رضایی گروه علوم آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران مجید دکامین گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران اشکان نبوی پله سرائی گروه مهندسی محیط زیست و منابع، دانشگاه فنی دانمارک،کانگس لینگبی، دانمارک Journal Article 2025 07 08 This study evaluates the economic and environmental performance of hazelnut production in Guilan Province using the Material Flow Cost Accounting (MFCA) method. The research compares traditional cost accounting (TCA) with MFCA, emphasizing that MFCA offers a more comprehensive assessment by considering the economic value of negative environmental outputs. The main product yield was 450 kg ha-1 of hazelnuts. However, negative outputs included ammonia (NH₃) and nitrous oxide (N₂O) emissions, water pollution caused by nitrate and phosphate runoff, and the release of pesticides into the soil, water, and air. Additionally, 22 kg ha-1 of hazelnuts were lost due to inefficiencies in the production process. The total cost of input resources was estimated at 242 $ ha-1, while the net income from hazelnut sales was 3341 $ ha-1. The cost of negative outputs, including emissions, runoff, and product loss, was calculated at 207 $ ha-1. Under the MFCA method, which incorporates these negative outputs into the calculations, the gross value of production (GVP) reached 3583 $ ha-1, compared to 3376 $ ha-1 under TCA, highlighting MFCA’s ability to reflect a more accurate economic value of production. Similarly, gross returns (GR) and the benefit-cost ratio (BCR) were higher under MFCA, primarily due to accounting for the 207 $ value of negative products. The results indicate that MFCA is an effective tool for identifying and reducing resource waste and increasing profitability, while simultaneously enhancing economic productivity and environmental sustainability in hazelnut production. این پژوهش به ارزیابی عملکرد اقتصادی و ‌محیط زیستی تولید فندق در استان گیلان با استفاده از روش هزینه‌یابی جریان مواد(MFCA)  می‌پردازد. در این مطالعه، تفاوت‌های بین هزینه‌یابی سنتی (TCA) و MFCA بررسی شده و تأکید می‌شود کهMFCA  با لحاظ‌کردن ارزش اقتصادی خروجی‌های منفی ‌محیط زیستی، ارزیابی جامع‌تری ارائه می‌دهد. محصول اصلی، تولید kg ha-1 450 فندق بود، اما خروجی‌های منفی شامل انتشار گازهای آمونیاک (NH₃) و اکسید نیترو (N₂O)، آلودگی آب ناشی از رواناب نیترات و فسفات، و انتشار آفت‌کش‌ها به خاک، آب و هوا نیز مشاهده شد. علاوه بر این، kg ha-1 22 فندق به دلیل ناکارآمدی در فرآیند تولید از دست رفت. هزینه کل منابع ورودی$ ha-1 242 برآورد شد. درآمد خالص حاصل از فروش فندق برابر با  $ ha-13341 بود. اما هزینه خروجی‌های منفی مانند انتشارها، رواناب‌ها و هدررفت محصول معادل $ ha-1 207 محاسبه شد. در روش MFCA که خروجی‌های منفی را در محاسبات لحاظ می‌کند، ارزش ناخالص تولید (GVP) برابر با $ ha-1 3583 به‌دست آمد، در حالی که این مقدار در روش TCA معادل $ ha-1 3376 بود که نتیجه حاصل از روش MFCA بازتاب جامع‌تری از ارزش واقعی اقتصادی تولید است. به‌طور مشابه، بازده ناخالص (GR) و نسبت سود به هزینه (BCR) در MFCA بالاتر است که این موضوع عمدتاً به دلیل لحاظ کردن محصولات منفی به ارزش 207 دلار است. نتایج نشان داد که MFCA ابزار موثری برای شناسایی و کاهش هدررفت منابع و بهبود سودآوری است. که می‌تواند به‌طور هم‌زمان بهره‌وری اقتصادی و پایداری ‌محیط زیستی را در تولید فندق بهبود بخشد. https://ijbse.ut.ac.ir/article_104011_da580b3cf72638f63f83e663dbd336d4.pdf